“Enflasyon Türkiye Ekonomisini Eritecek”

0
473

“Enflasyon Türkiye Ekonomisini Eritiyor”

Alman Der Spiegel dergisi Türkiye ekonomisini yorumladı. Maximillian Popp ismiyle yayınlanan analiz ekonominin durumunu özetliyor.

Türk Lirası yavaş yavaş eridi. Ancak pek çok Türk bunu fark etmiyor çünkü onlar için kriz daha yeni başlıyor: Gıda fiyatları önemli ölçüde artıyor.

Berat Albayrak yatırımcılara New York’ta Eylül ayında hükümetinin danışmanlık firması McKinsey ile işbirliği yapacağını gururla açıkladı. Plandan şüphe duyan neden diye soran herkes ya bir cahil ya da bir hain oldu. Anlaşma ömrü üç gün sürdü. Sonra kayınpederi olan Cumhurbaşkanı Türkiye’nin kendi kendisine yeteceğini söyledi. Ve Erdoğan anlaşmayı bitirdi.

40 yaşındaki Albayrak, bir zamanlar Erdoğan ailesi için umut vericiydi. Şimdi ise 2001’den bu yana Türkiye’nin en büyük ekonomik krizinin yüzü.

Türkiye, Ekim ayında ABD’li papaz Andrew Brunson’u serbest bıraktığı için lira biraz iyileşti. Yaz aylarında neredeyse 7’ye çıkan dolar şimdi 5.5 bandında duruyor. Ticaret açığı da daraldı. İthalatlar ve ihracatlar şu anda neredeyse dengede. Ancak, halk artık ekonomik krizin etkilerini hissediyor. Çünkü Ekim ayında enflasyon 15 yılın en yüksek seviyesini gördü. Gıdalar yüzde 30 daha pahalı hale geldi, -meyve ve sebzeler yüzde 50 – özellikle düşük gelirli vatandaşlar zorluk çekiyor. Tarım artık Türk ekonomisinin temel direklerinden değil. Son yıllarda sanayi, uluslararası karşılaştırmada rekabet gücünü yitirdi. Büyük şirketler başlangıçta özelleştirildi ve daha sonra iflas etti. Bu yüzden de Türkiye artık gıda ithalatına bağımlı. 

2001 yılında tarımda yaklaşık 8 milyon kişi istihdam ediliyordu, bu rakam bugün 5,7 milyona düştü. Çiftçiler yurt dışından ithal gübre, benzin ve tohumlar için ödeme yapmakta zorlanıyorlar.

Maliye Bakanı Albayrak, enflasyona karşı “toplam mücadele” sözü verdi. Ancak fiyatlarını düşürdüğünü iddia eden birkaç işletme aslında bunları artırdı. Derecelendirme kuruluşu Moody’s çift haneli enflasyon rakamlarının 2019 da da etkili olacağını belirtti. 

Enflasyon ve liradaki zayıflık, Euro ve dolar cinsinden borçlanan şirketlerin borçlarını ödemek için oldukça zorlanacakları anlamına gelir. Bu yıl binlerce şirket ödeme darboğazında olduğunu belirterek konkordato vermek zorunda kaldı. Özellikle inşaat sektörü krizden etkileniyor. Bugünlerde “Her Yapı” iflas etti, İstanbul da ki yeni havalimanının inşasında yer alan büyük bir şirketti. İnşaat sektörünün başkanı Tahir Tellioğlu, özel inşaatın yüzde 70’inin durduğunu veya yavaşladığını tahmin ediyoruz. “ dedi. 

Hükümet, hırpalanmış inşaat ve emlak şirketlerinin birimlerini satmasına izin verecek bir acil durum fonu oluşturdu. Girişim sektöre fazla bir mühlet sağlamaz. Toplamda Türkiye’de 2 milyon mülk boş.

Ülke iyice bir durgunluk içine gidiyor. Moody’s, Türk ekonomisinin 2019’da yüzde 2 oranında küçüleceğini ve bunun da Türk hükümetinin manevra alanını daha da kısıtladığını düşünüyor.

Bu durum Yurt dışından gelecek sermayeye bağlı. 

Erdoğan, yurt dışından her zamankinden daha fazla paraya dayanıyor. Türkiye, önümüzdeki on iki ay boyunca yalnızca 220 milyar dolar borç ödemek zorunda. Ancak yatırımcılar Ankara’da hükümete güvenlerini yitirdi.

Türkiye, yatırımcılar için yüksek riskli bir ülke olarak görülmekte, bu nedenle Türk şirketleri için borç vermesi gittikçe daha pahalı hale gelmektedir. Halihazırda Hazine, işsizlik fonundan bankaların kıyıya çıkması için 21 milyar dolar vermeyi planladı.

Erdoğan, piyasalarda güvenilirliği yeniden kazanmak için gereken yapısal reformlardan kaçınmaya devam ediyor. Ayrıca Uluslararası Para Fonu’na geçmeyi de düşünmüyor. Bunun yerine, büyük ölçüde sembolik eylemler gerçekleştiriyor. Maliye Bakanlığı, ihracatçıları gelirlerinin sekizde birini Türk bankalarına yatırmak zorunda bıraktı. Gayrimenkul işlemleri sadece lirayla ödenebilir. Erdoğan, fiyatları orantısız şekilde artıran mağazaların denetleneceğini açıkladı.

Türkiye 2019 baharında önemli yerel ve bölgesel seçimlere katılacak. Erdoğan, belli ki ekonomik krizde biraz zorlanacak ve asıl sorun şu ki ülkenin önlem almak için zamanı tükendi. 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here